KlezMaar.nl Home Tekst: Mart Heijmans

Dansstijlen in Klezmermuziek

freylekh(freilach)

Een levendige, wijd verbreide kringdans in een matig snelle tot snelle vierkwartsmaat voor een onbeperkt aantal deelnemers. Men neemt elkaar bij de hand of bij de schouders en danst in een kring (of bij veel deelnemers een binnen- en een buitenkring). Vaak gaan één of meer dansers in het midden van de kring heel gracieus of juist met groteske bewegingen dansen.

Andere benamingen voor hetzelfde type dans zijn: hopke, redl, drejdl en karahod.

De ritmische onderverdeling van de maat geeft de 'drive' aan deze dans: 3/8+3/8+2/8

Basisritme (b.v. door slagwerk) wordt vaak gespeeld: (2+1)+(2+1)+(1+1) Bas en akkordeon (of gitaar) spelen er een dubbel oemparitme doorheen waardoor de freylekh zijn stuwende ritmische werking krijgt.

Freylekhs werden gespeeld om op te dansen (vaak snel) of om naar te luisteren (matig snel). In Amerika werden de freylekhs vervangen door de vergelijkbare bulgarish), afgeleid van bulgareasca, en rijkelijk voorzien van triolenfiguren

khosidl (chosidl, khusid)

De khosidl is een groteske solodans waarin een dansende chassid (orthodoxe jood) wordt uitgebeeld. De khosidl wordt gespeeld in een medium tempo in vierkwartsmaat met als basisbegeleiding: Boem Tikke Boem Tik

hora of zhok

Een langzame dans, oorspronkelijk afkomstig uit Roemenië die wordt gespeeld in drieën, meestal in 3/8 maat. De tweede tel van de maat is een rust waardoor en hora heel anders voelt dan bijv een wals.

Door het trage tempo van de hora zijn er veel versieringen van de melodie mogelijk

sher

De sher is een parendans in tweekwartsmaat (soms ook in vieren genoteerd) die door vier of acht koppels wordt gedanst (oorspronkelijk uitsluitend door vrouwen). Muzikaal is de sher moeilijk te onderscheiden van de freylekh en diverse melodieën komt men soms als sher en soms als freylekh tegen. Bij de sher ontbreekt vaak de 3+3+2 achtstenbegeleiding die de freylekh wel heeft. Het tempo van de sher is matig snel (allegro) en de begeleiding in dubbel oempa-ritme: Shers waren in het begin van deze eeuw in Amerika zeer populair en werden vaak tegen betaling als verzoeknummer aangevraagd

Terkish

Een oriëntaals klinkende melodie in 4/4-maat in een gematigd tempo met een habanera-achtig begeleidingsritme Dit was een geliefd ritme van de virtuoze klarinettist Naftule Brandwein die verschillende terkishen op de plaat zette.

Nign

Letterlijk betekent nign lied zonder woorden. Er is geen (vaste) dans aan gekoppeld